RAQAMLI MA’RUZA MASHG‘ULOTINI TASHKIL ETISHNING TUZILMAVIY MODELI

Abstract

Zamonaviy oliy ta’lim yangi axborot-ta’lim muhiti sharoitida faoliyat yuritadi va rivojlanadi. Bu muhit ta’lim resurslariga erkin kirishni ta’minlaydi hamda umuman o‘quv jarayoniga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi: yangi shakllar (vebinarlar, internet-konferensiyalar) paydo bo‘lmoqda, an'anaviy shakllar modernizatsiya qilinmoqda. Shu bilan birga, raqamli ta’lim muhitida ma’ruza mashg‘ulotlarini tashkil etishning samarali tashkiliy-tuzilmaviy modellari yetarlicha ishlab chiqilmagan va ilmiy-metodik jihatdan asoslanmagan.

Ma’ruza hanuzgacha oliy ta’lim muassasasida o‘qitishni tashkil etishning yetakchi shakllaridan biri bo‘lib qolmoqda: oliy ta’lim muassasasida o‘quv jarayonini tashkil etish tartibiga[3] muvofiq, nazariy tayyorgarlik umumiy hajmining bakalavriat bosqichida 40 foizidan, magistratura bosqichida esa 20 foizidan ortiq bo‘lmagan qismi ma’ruza shakliga ajratiladi. V.I. Zagvyazinskiy[1] ta’kidlashicha, ma’ruzaning oliy ta’lim tizimidagi ulushi kamayib borayotgan sharoitda «ma’ruzaning o‘quv jarayonidagi asosiy bo‘g‘in sifatidagi ahamiyati sezilarli darajada ortishi lozim». A.S. Robotova[2] esa hozirgi vaqtda ma’ruza transformatsiyalanib, asoslangan (argumentlangan) diskurs xususiyatlarini kasb etib, ilmiy kommunikatsiya vositasiga aylanib borayotganini, «o‘z ahamiyatini saqlab qolayotgan va rivojlantirayotgan ajoyib madaniy hodisa» sifatida namoyon bo‘layotganini ko‘rsatadi.

Maqolaning maqsadi raqamli texnologiyalar asosida ma’ruza mashg‘ulotlarini tashkil etishning olti blokli tashkiliy-tuzilmaviy modelini ilmiy asoslash, uning har bir blokining funksional vazifasini ochib berish hamda nazorat-baholash blokidagi uch darajali o‘zlashtirish modelini miqdoriy jihatdan operatsionallashtirishdan iborat.